با تشکر از همكاري صميمانة آقاي ميرخليل يوزباشي كه در موقعيتهاي دشوار با ايثار و مجاهدتهاي فراوان خود يار و ياور بنده بودند و همواره در كنار بنده خواهند بود، به اطلاع مي‌رساند به دليل مشكلات شخصي آقاي يوزباشي و درخواست خود ايشان براي معافيت از فعاليت در گروه، به پيشنهاد بنده، از امسال خانم ميترا عباسزادگان، دبير فعال، مجرب و كارآمد ناحية سه تبريز به عنوان عضو گروه فعاليت خواهند كرد. اميد است با حضور ايشان در روابط في مابين گروه استان و نواحي، بويژه خواهران، شاهد تحولات مثبت باشيم.

• هر گاه استفاده از لفظ مشترك موجب دو پهلويي و ابهام كلام شود، به طوري كه برخي معاني آن مطلوب و مورد نظر نبوده يا سبب سوء تفاهم مخاطب شود، بايد از لفظ ديگري استفاده كرد كه فقط معناي مطلوب و مورد نظر را افاده كند.
• اگر جمله‌اي بكار ببريم كه بيش از يك معنا داشته باشد و آن جمله براي مخاطب مطابق با يك تفسير صحيح و مقبول باشد و مطابق با تأويل و تفسير ديگر خطا و غيرقابل قبول، بايد استناج ما بر اساس معنايي باشد كه در مقدمات استدلال آمده است.
• بايد نسبت به استعمال كلمات مبهم حساسيت نشان داد و در مواردي كه احتمال خطا و خلاف وجود دارد، يا بايد از چنين كلماتي اجتناب شود و يا مراد از هر يك به صورت دقيق و تعريف شده مشخص گردد.
• بايد در گزاره‌هاي مهمله دقت كنيم و ببينم آيا مقصود تعميم يك حكم است، در صورتي كه تعميمي در كار باشد، بايد ببينيم آيا اين تعميم و كليت قابل قبول است.
• بايد سورهاي كلي نما و مبهم مثل: اغلب، غالب، اكثر، بيشتر، بندرت، تقريباً و . . . را شناسايي كرده و ببينيم آيا في‌الجمله به همان معنا قابل قبول است و اگر مقصود افاده معناي كلي نباشد بپذيريم.
• بايد از تعريف دوري اجتناب كرد.
• نبايد حقيقت چيزي را در يكي از صفات آن خلاصه كرد.
• بايد در تعليل امور دقت كرد و از يكسونگري پرهيز نمود و تمامي علل و عوامل دخيل در يك پديده را برشمرد.
• بايد از بزرگنمايي و كوچكنمايي واقعيات پرهيز كرد.
• بايد در انواع بيانهاي آماري دقت كرد.
• بايد از دروغ پرهيز كرد. براي كشف دروغ مي‌توان در محتواي سخن و سازگاري دروني و گويندة آن دقت كرد.
• نقل قولها بايد كامل باشد و به مجموع و كليت آراي شخص توجه كرد. نبايد آراي اشخاص را اسلايدگونه بلكه بايد فيلم‌گونه ديد.
• بايد از دخل و تصرف در سخن ديگران پرهيز نمود. در جهان رسانه‌هاي امروز نيز بايد مراقب دخل و تصرفها و تغيير و تبديلها بود.
• همواره بايد به دنبال مقصود صاحب گفتار، نوشتار و رفتار و نبايد آنها را بر خلاف آن توجيه و تفسير كرد.
• اثبات شيئ نفي ماعدا نمي‌كند و نسبت دادن صفتي به شيئ يا شخصي خاص به معناي سلب و نفي صفات ديگر نيست.
• پس از مطرح كردن مدعاي خود بايد به بيان ادلة آن پرداخت تا راه براي قضاوت ديگران باز باشد. نبايد بدون دليل به صدق و كذب هيچ قضيه‌اي حكم كرد و نبايد فكر كرد آنچه اثبات نشده يا ما دليلي بر اثبات آن نداريم مردود است و نمي‌تواند وجود داشته باشد و بر عكس آنچه نفي نشده يا ما دليلي بر ضد آن نداريم صحيح و مقبول است.
• نبايد علم و دانش اندك بشري خود را ملاك و ميزان حق و باطل و بود و نبود چيزي قرار داد.
• بايد به بيان عقايد خود پرداخت و اثبات خود را در نفي ديگران نديد.
• بقول ارسطو: چنان حرف بزنيد كه مردم عادي و عوام بفهمند و مردم عالم و خواص در آن اشكال نكنند.
• بايد بيان واقعيت را از تحليل، بيان ذهنيت و موضعگيري شخصي جدا كرد.
• بايد با خودسازي و غلبه بر هوا و هوس و رذايلي مثل: كبر و غرور، منفعت طلبي، تعصب و لجاجت، حسادت، . . . خود را از آفات و حجابهاي دانش و انديشه رهايي بخشيد.
• در هر زمينة تخصصي بايد به متخصصين آن مراجعه و استناد كرد.
• بايد به اظهارات ديگران بطور كامل گوش و از قطع سخن آنان پرهيز كرد.
• در برخورد با كسي كه مرتكب مغالطه شده بايد سعي كنيم به صورت منطقي نشان دهيم كه كجاي سخن يا استدلال او نادرست است و اگر كسي ما را به ارتكاب مغالطه متهم كرد از او بخواهيم مقصود خود را توضيح دهد و نشان دهد كه ما در كجاي سخن خود و مرتكب چه مغالطه‌اي شده‌ايم.
• بايد همواره هر عقيده‌اي را مستقل از هر عامل بيگانه، مورد قضاوت و نقد قرار داد. صحت و بطلان يك عقيده مربوط به محتوا و ادله‌اي است كه در تأييد آن اقامه مي‌شود نه شخصيتي كه آن عقيده را اظهار كرده است و نه هيچ چيز ديگر.
• در نقد يك نظريه و مكتب، نقد را بايد متوجه خود آن نظريه و مكتب كرد نه طرفداران آن.
• براي قضاوت دربارة چيزي بايد كامل‌ترين ارزيابي را از آن به دست آوريم و حتي‌المقدور تمام نكات مثبت و منفي و نقاط قوت و ضعف آن را پيدا كنيم و در نهايت با در نظر گرفتن تمام نكات مثبت و منفي حكم و قضاوت نهايي خود را صادر نماييم.
• علت و دليل(ثبوت و اثبات) را نبايد با هم خلط كرد.
• ضعف و نارسايي دليل نشانة مردود بودن مدعا نيست.
• در مثال نبايد مناقشه كرد.
• بايد ميان اشكالات اصلي خود و يك برنامه و پيشنهاد و ميان اشكالات پيش پا افتاده‌اي كه بطور تبعي مطرح مي‌شود، تفكيك قائل شد و در واقع مغالطة بهانة با عدم اين تفكيك آنها را يكسان فرض كرد.
• بايد بهانه‌ها و اعتراضات پيش‌پا افتاده‌اي را كه مطرح مي‌شود بشنويم و به آن پاسخ دهيم.
•  پاسخ به هر سؤالي، اعتراف به پيش‌فرض ضمني سؤال است. ولذا بايد سؤال را تحليل و از نو طرح كرد.
• نبايد به جاي استدلال به شوخي و تمسخر پرداخت و از بحث منحرف شد.
• از كلي‌گويي و استعمال كلمات مبهم بايد پرهيز نمود.
• نبايد معناي لغوي و اصطلاحي كلمات را خلط كرد.
• از تغيير معنا و تعريف مفاهيم بايد پرهيز نمود.
• هنگام مواجهه نبايد به عيوب شخص معترض و مواضع او توجه كرد و بايد ديد آن اعتراض صحيح است يا نه.
• در نقد و مقايسة دو نظر و مكتب و . . . بايد ملاك قضاوت و مقايسه مشخص باشد.
• اگر با حقيقتي برخورد كرديم كه با پيش فرضهاي ما مغايرت داشت، بايد به تصحيح پيش فرضهاي خود بپردازيم و آنها را مطابق با آن حقيقت سازيم. 

اقتباس از كتاب: مغالطات، علي اصغر خندان، تا پايان فصل چهارم

كاظم اصغري